චීනය සහ රුසියාව සමීපව බැඳ තබා ගන්නා සැඟවුණු බලවේගය කුමක් ද..?

(සුජිත් මංගල ද සිල්වා)

21 වන සියවසේ ලෝක දේශපාලනය තුළ වඩාත් වැදගත් හා අභිරහස්මය සම්බන්ධතාවක් වන්නේ China සහ Russia අතර ඇති උපායමාර්ගික බැඳීමයි. ඉතිහාසය පුරා ඔවුන් එකිනෙකාට විශ්වාස කළ රටවල් නොවීය. සීමා ගැටුම්, කොමියුනිස්ට් නායකත්ව තරග, සෝවියට්-චීන විරසකය සහ භූදේශපාලන අවිශ්වාසය ඔවුන් අතර පැවතුණි. එහෙත් අද ඔවුන් ලෝක බල තුලනය වෙනස් කිරීමට සමත් වන තරම් සමීප වී ඇත.

මෙම සම්බන්ධතාවය “මිතුරුත්වයක්” පමණක් නොවේ. එය බටහිර ලෝක ආධිපත්‍යයට එරෙහිව ගොඩනැගුණු ගැඹුරු භූදේශපාලනික, ආර්ථික, ආරක්ෂක සහ මානසික සන්ධානයකි.

1. ඔවුන් එකට බැඳ තබන ප්‍රධාන බලවේගය — “ඇමෙරිකානු ආධිපත්‍යයට එරෙහි භීතිය”

United States ලෝකයේ තනි අධිපති බලය ලෙස පවතින තත්ත්වය චීනය සහ රුසියාව දෙරටම එකම ආකාරයෙන් දකිති.

ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන භීතිකා වන්නේ:

* NATO ව්‍යාප්තිය
* Dollar ආර්ථික පද්ධතිය
* බටහිර සම්බාධක
* CIA සහ බටහිර බලපෑම්
* “Regime Change” දේශපාලනය
* මානව හිමිකම් නාමයෙන් සිදු කරන ජාත්‍යන්තර පීඩනය

** රුසියාවට අනුව බටහිර ලෝකය සෝවියට් සංගමය බිඳ දැමීමෙන් නතර නොවීය. එය රුසියාව ද දුර්වල කිරීමට උත්සාහ කරයි.
** චීනයට අනුව ඇමෙරිකාව “China Containment Strategy” හරහා තම ආර්ථික හා හමුදා නැගීම නවතා දැමීමට උත්සාහ කරයි.

එබැවින් ඔවුන් දෙදෙනාගේ සැඟවුණු පොදු සතුරා වන්නේ — බටහිර ඒකාධිපත්‍යයයි.

2. ආර්ථික අන්තර්නිබඳතාව — ශක්තිය සහ වෙළඳපොළ

රුසියාව සතුව:

* විශාල ගෑස් සහ තෙල් සම්පත්
* න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය
* යුධ කර්මාන්තය

චීනය සතුව:

* ලෝකයේ විශාලතම කර්මාන්ත ආර්ථිකය
* මුදල්
* තාක්ෂණික නිෂ්පාදන හැකියාව
* විශාල වෙළඳපොළ

මෙය “Perfect Strategic Marriage” එකක් බවට පත්වේ.

** බටහිර සම්බාධක හේතුවෙන් රුසියාවට චීනය අවශ්‍ය වේ.
** ශක්ති සුරක්ෂිතභාවය සඳහා චීනයට රුසියාව අවශ්‍ය වේ.

විශේෂයෙන්:

* Siberian gas pipelines
* Yuan-Ruble trade
* Dollar වලින් ඉවත්වීම
* BRICS ආර්ථික ගනුදෙනු

යන ක්‍රියාවලීන් මේ සන්ධානය ගැඹුරු කරයි.

3. යුධ සහ ආරක්ෂක උපායමාර්ග

චීනය සහ රුසියාව තවම නිල හමුදා සන්ධානයක් නොවන නමුත් ඔවුන්:

* ඒකාබද්ධ නාවික අභ්‍යාස
* ගුවන් හමුදා මෙහෙයුම්
* සයිබර් ආරක්ෂක සහයෝගීතාව
* බුද්ධි තොරතුරු හුවමාරු
* අභ්‍යවකාශ සහ මිසයිල් තාක්ෂණික සහයෝගීතාව

වැනි ක්ෂේත්‍රවල අතිශයින් සමීප වී ඇත.

** රුසියාව චීනයට advanced missile systems සහ military know-how ලබා දී ඇත.
** චීනය රුසියාවට sanctions bypass කිරීම සඳහා ආර්ථික හුස්ම ලබා දී ඇත.

4. “Democracy vs Authoritarianism” යුද්ධය

බටහිර විග්‍රහයට අනුව:

* චීනය = authoritarian state
* රුසියාව = authoritarian nationalist state

එහෙත් චීනය සහ රුසියාව මේ අදහස ප්‍රතික්ෂේප කරයි.

ඔවුන් කියන්නේ:

“බටහිර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යනු බලය වෙනස් කරන නාට්‍යයක් පමණි.”

ඔවුන්ගේ දැක්ම:

* රාජ්‍ය ස්ථාවරත්වය
* ජාතික ආරක්ෂාව
* සංස්කෘතික පාලනය
* මාධ්‍ය පාලනය

දේශපාලන එකමුතුව

මෙය “Western Liberalism” ට විරුද්ධ නව ලෝක දැක්මකි.

5. BRICS සහ නව ලෝක පද්ධතිය

BRICS සංවිධානය හරහා චීනය සහ රුසියාව උත්සාහ කරන්නේ:

* Dollar dominance අඩු කිරීම
* Alternative banking systems
* New development financing
* Multipolar world order

ගොඩනැගීමයි.

ඔවුන්ගේ අරමුණ:

“ලෝකය එකම අධිපති බලයක් යටතේ නොව, බල කේන්ද්‍ර කිහිපයකින් පාලනය වන පද්ධතියක් බවට පත් කිරීම.”

6. සැඟවුණු මානසික සම්බන්ධතාව

මෙය බොහෝ විග්‍රහකයින් නොදකින පැත්තකි.

චීනය සහ රුසියාව දෙරටම:

* බටහිර විසින් අවමානයට ලක්වූ බව විශ්වාස කරයි
* තම ඉතිහාසය “නැවත උත්ථානය” කළ යුතු බව සිතයි
* තමන්ට අයත් “Civilizational Destiny” එකක් ඇතැයි දකියි

** Vladimir Putin සඳහා මෙය “Russian greatness restoration” ය.
** Xi Jinping සඳහා මෙය “Great Rejuvenation of the Chinese Nation” ය.

මෙම ජාතික ගෞරව දේශපාලනය ඔවුන්ව ගැඹුරින් එකතු කරයි.

7. නමුත් මේ සම්බන්ධතාවයේ අභ්‍යන්තර භීතිය ද ඇත

චීනය සහ රුසියාව සම්පූර්ණ විශ්වාසයෙන් බැඳී නැත.

රුසියාවේ බිය:

* චීනය අනාගතයේ Siberia ආර්ථිකව ගිල දමයිද?
* රුසියාව “junior partner” එකක් බවට පත්වේද?

චීනයේ බිය:

* රුසියාව අස්ථාවර වුවහොත් තම ආර්ථිකය හා බලශක්ති සැපයුමට හානි වේද..?
* රුසියානු යුධ තීරණ ලෝකය අස්ථාවර කරයිද..?

එබැවින් මෙය සම්පූර්ණ විශ්වාසය මත ගොඩනැගුණු සම්බන්ධතාවයක් නොව, “shared strategic necessity” මත ගොඩනැගුණු සම්බන්ධතාවයකි.

- අවසාන විග්‍රහය - 

චීනය සහ රුසියාව එකට බැඳ තබන සැඟවුණු බලවේගය වන්නේ:

“බටහිර ඒකාධිපත්‍යයට එරෙහිව බහුධ්‍රුවීය ලෝකයක් ගොඩනැගීමට ඇති පොදු උවමනාව” ය.

මෙය:

* ආර්ථික ගිවිසුමක් පමණක් නොවේ
* හමුදා සන්ධානයක් පමණක් නොවේ
* දේශපාලන ගනුදෙනුවක් පමණක් නොවේ

මෙය 21 වන සියවසේ ලෝක බල තුලනය නැවත ලියන භූදේශපාලනික විප්ලවයකි.